W tym artykule
- W skrócie
- Skąd biorą się zanieczyszczenia w wodzie basenowej
- Jakie wymagania musi spełniać woda na pływalni
- Przygotowanie wody zasilającej basen
- Uzdatnianie wody w obiegu basenowym
- Woda dla saun, wanien z hydromasażem i strefy SPA
- Jak dobrać uzdatnianie wody dla pływalni
- Najczęstsze pytania o wodę basenową
- Dobór urządzeń dla wody basenowej i SPA
Uzdatnianie wody basenowej to dwa osobne układy: przygotowanie wody, którą napełnia się i uzupełnia nieckę (usunięcie żelaza, manganu i nadmiaru twardości, dezynfekcja), oraz obieg basenowy, w którym woda krąży przez filtrację z koagulacją, korektę pH i dezynfekcję chlorem, a jej parametry mierzy się co cztery godziny. W Polsce wymagania określa rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda na pływalniach (tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 1230): chlor wolny 0,3-0,6 mg/l, chlor związany do 0,3 mg/l, pH 6,5-7,6, potencjał redoks co najmniej 750 mV, mętność do 0,5 NTU, żelazo do 0,2 mg/l. Obieg projektuje technolog basenowy; jakość wody zasilającej, od której zależy, czy obieg da się w ogóle utrzymać w normie, przygotowuje stacja uzdatniania dobrana do analizy wody.
W skrócie
- Woda w niecce krąży w obiegu zamkniętym; świeżą wodą uzupełnia się tylko straty na parowanie, wynoszenie przez kąpiących i płukanie filtrów, ale każda porcja wody uzupełniającej wnosi do obiegu żelazo, mangan i twardość, jeśli nie zostały wcześniej usunięte
- Norma dla niecki: chlor wolny 0,3-0,6 mg/l (0,7-1,0 mg/l w nieckach z aerozolem wodno-powietrznym), chlor związany do 0,3 mg/l, pH 6,5-7,6, redoks od 750 mV przy pH do 7,3 i od 770 mV powyżej, mętność do 0,5 NTU, chloroform do 0,03 mg/l, suma trihalometanów do 0,1 mg/l, żelazo i glin do 0,2 mg/l
- Mikrobiologia: Escherichia coli i Pseudomonas aeruginosa 0 w 100 ml, ogólna liczba mikroorganizmów do 100 w 1 ml, Legionella 0 w 100 ml w nieckach z wodą o temperaturze od 30 °C
- Kontrola: pH, redoks i chlor wolny co najmniej co 4 godziny, chlor związany raz na dobę, badania bakteriologiczne dwa razy w miesiącu, Legionella cztery razy w roku; wyniki na tablicy informacyjnej i stronie obiektu
- Woda ze studni do basenu prawie zawsze wymaga odżelaziania i odmanganiania, a twarda woda zmiękczania częściowego; bez tego niecka ma brązowy nalot, osad na przelewach i wymiennikach, a chlor zużywa się na utlenianie żelaza zamiast na dezynfekcję
Skąd biorą się zanieczyszczenia w wodzie basenowej
Pływalnia pracuje w obiegu zamkniętym: woda z niecki przelewa się do zbiornika wyrównawczego, przechodzi przez filtry, ogrzewanie, korektę pH i dezynfekcję i wraca dyszami do niecki. Z każdym kąpiącym trafiają do niej pot, mocz, kosmetyki, naskórek, włosy i bakterie; w basenach odkrytych także pyłki, liście, owady i kurz. Związki azotu z potu i moczu reagują z chlorem i tworzą chloraminy, czyli chlor związany, odpowiedzialny za zapach „chloru” na pływalni i podrażnienia oczu; z materią organiczną chlor tworzy trihalometany, których stężenie ogranicza rozporządzenie. Drugie źródło problemów to sama woda uzupełniająca. Jeśli obiekt zasila studnia, woda wnosi żelazo i mangan, które po chlorowaniu utleniają się i barwią wodę na brązowo lub czarno, osiadają na niecce i w filtrach oraz zużywają chlor. Twarda woda wodociągowa lub studzienna po podgrzaniu do 28-34 °C zostawia kamień na wymiennikach ciepła, w rurociągach i na krawędziach przelewowych, a odparowanie z powierzchni niecki zatęża sole z każdym tygodniem pracy.
Jakie wymagania musi spełniać woda na pływalni
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 9 listopada 2015 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda na pływalniach, w brzmieniu tekstu jednolitego z 2022 r., wydano na podstawie ustawy o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych. Dotyczy wody w niecce oraz wody wprowadzanej do niecki z systemu cyrkulacji, a jego załączniki wyznaczają parametry fizykochemiczne i mikrobiologiczne wymienione wyżej, częstotliwość badań i sposób oceny. Zarządzający pływalnią prowadzi pomiary własne pH, potencjału redoks i chloru wolnego co najmniej co cztery godziny, zleca badania mikrobiologiczne akredytowanemu laboratorium i publikuje ostatnią ocenę jakości wody na tablicy informacyjnej oraz na stronie internetowej obiektu; nadzór sprawuje Państwowa Inspekcja Sanitarna. W praktyce oznacza to, że obieg musi mieć automatyczny układ pomiarowo-dozujący, a zarządca dokumentację pomiarów. Wymagania z rozporządzenia dotyczą niecki; osobne wymagania producenta ma woda do generatorów pary w saunach, wanien z hydromasażem i wymienników ciepła, i te zwykle są ostrzejsze co do twardości.
Przygotowanie wody zasilającej basen
Woda do napełniania i uzupełniania niecki powinna spełniać wymagania dla wody pitnej w zakresie żelaza, manganu i mętności, zanim trafi do obiegu; to warunek, bez którego dezynfekcja i filtracja nie utrzymają normy. Przy zasilaniu ze studni pierwszym stopniem jest odżelazianie i odmanganianie na przemysłowych odżelaziaczach i odmanganiaczach z napowietrzaniem, z filtrem mechanicznym przed głowicami. W hotelu z basenem i strefą kąpielową KLARSAN zbudował stację o wydajności 8 m³/h: automatyczne napowietrzanie, hydrofor bezprzeponowy, pięć odżelaziaczy i odmanganiaczy, filtr mechaniczny i dozowanie środka dezynfekującego. W innym hotelu, gdzie oprócz żelaza i manganu problemem była twardość, powstał układ 5 m³/h z trzema kolumnami odżelaziająco-odmanganiającymi i kolumną jonowymienną. Twardość obniża się przemysłowym zmiękczaczem wody, zwykle częściowo, przez zmieszanie wody zmiękczonej z surową do twardości, przy której woda nie odkłada kamienia w wymiennikach, ale nie jest agresywna dla betonu, fug i stali; całkowicie zmiękcza się wodę do generatorów pary i wanien z hydromasażem. Gdy niecka jest napełniana rzadko, stację można ustawić jako urządzenie przenośne: dla jednego z obiektów KLARSAN przygotował przenośną stację 1,2 m³/h z dwuczęściowym zmiękczaczem i filtracją mechaniczną, odcinającą dopływ wody na czas regeneracji. Uzupełnieniem jest lampa UV na wodzie uzupełniającej, gdy studnia nie jest pewna mikrobiologicznie.
Uzdatnianie wody w obiegu basenowym
Filtracja i koagulacja
Filtry basenowe, najczęściej ciśnieniowe filtry piaskowe lub wielowarstwowe, zatrzymują zawiesinę i wytrącone osady, a płucze się je wstecznie wodą z obiegu. Same nie zatrzymują koloidów, tłuszczów z kosmetyków ani najdrobniejszych cząstek, dlatego przed filtrem dozuje się koagulant na bazie soli glinu lub żelaza, który skleja drobiny w kłaczki zatrzymywane na złożu. Bez koagulacji trudno utrzymać mętność poniżej 0,5 NTU i redoks powyżej 750 mV, bo zawiesina osłania bakterie przed chlorem. Dozowanie koagulantu odbywa się w sposób ciągły, proporcjonalnie do przepływu, a jego nadmiar podnosi stężenie glinu, które rozporządzenie ogranicza do 0,2 mg/l.
Korekta pH
Rozporządzenie dopuszcza pH 6,5-7,6, a w praktyce utrzymuje się 7,0-7,4, bo w tym zakresie chlor jest najskuteczniejszy, a woda nie drażni skóry i oczu. Podchloryn sodu podnosi pH, dlatego obieg dozuje kwas (najczęściej siarkowy lub roztwór wodorosiarczanu sodu) sterowany sondą; przy dezynfekcji chlorem gazowym lub trichlorem pH spada i koryguje się je zasadą. Za niskie pH przyspiesza korozję stali, wymienników i armatury, za wysokie wytrąca kamień i obniża skuteczność chloru; obie sytuacje wychodzą w pomiarach co cztery godziny.
Dezynfekcja
Podstawą pozostaje chlor, bo jako jedyny działa w niecce, a nie tylko w miejscu dozowania: podchloryn sodu dozowany pompą sterowaną pomiarem chloru wolnego i redoksu albo podchloryn wytwarzany na miejscu z soli w elektrolizerze. Lampa UV na obiegu rozkłada chloraminy i niszczy mikroorganizmy w przepływie, co pozwala utrzymać chlor związany poniżej 0,3 mg/l przy niższej dawce chloru; ozon utlenia zanieczyszczenia organiczne przed filtrem. Ani UV, ani ozon nie zastępują chloru w niecce. W obiektach z wodą powyżej 30 °C, czyli w wannach z hydromasażem i basenach rekreacyjnych, rozporządzenie wymaga badań w kierunku Legionelli; zasady jej zwalczania opisujemy w artykule o usuwaniu Legionelli.
Woda dla saun, wanien z hydromasażem i strefy SPA
Generator pary w saunie parowej wymaga wody zmiękczonej, a często zdemineralizowanej; twarda woda pokrywa grzałki kamieniem w kilka tygodni i producenci uzależniają od jej jakości gwarancję. Wanny z hydromasażem pracują z małą objętością ciepłej wody i dużą liczbą użytkowników, więc chlor wolny utrzymuje się w nich na poziomie 0,7-1,0 mg/l, a woda uzupełniająca musi być miękka i wolna od żelaza. Natryski, pralnia i gastronomia hotelu korzystają z tej samej wody zasilającej, dlatego stację uzdatniania projektuje się dla całego obiektu, a nie tylko dla niecki.
Jak dobrać uzdatnianie wody dla pływalni
- analiza fizykochemiczna i mikrobiologiczna wody zasilającej: żelazo, mangan, twardość, zasadowość, pH, azotany, utlenialność, amoniak; przy studni także wydajność ujęcia
- objętość niecek, temperatura wody, liczba kąpiących w szczycie i planowane dopełnianie dobowe, bo z nich wynika wydajność stacji wody uzupełniającej
- odbiorcy poza niecką: sauny, wanny z hydromasażem, pralnia, kuchnia, kotłownia
- miejsce na urządzenia, odpływ popłuczyn i zasilanie 230 lub 400 V
- automatyka: pomiar pH, redoksu i chloru z zapisem, dozowanie proporcjonalne, alarmy dla obsługi
Najczęstsze pytania o wodę basenową
Czy wodę do basenu trzeba zmiękczać?
Przy twardej wodzie tak, ale zwykle częściowo: zmiękczoną wodę miesza się z surową do twardości, przy której wymienniki i rurociągi nie zarastają kamieniem, a woda nie jest agresywna. Całkowicie zmiękcza się wodę do generatorów pary i wanien z hydromasażem, zgodnie z wymaganiami producenta.
Skąd brązowa woda w basenie zasilanym ze studni?
Z żelaza i manganu, które po chlorowaniu utleniają się do nierozpuszczalnych tlenków. Nie da się ich usunąć z obiegu samą filtracją i chlorem; trzeba je usunąć z wody uzupełniającej na odżelaziaczu i odmanganiaczu przed wprowadzeniem do niecki. Więcej w artykule jak usunąć żelazo z wody.
Czy lampa UV pozwala zrezygnować z chloru?
Nie. Lampa działa tylko w miejscu przepływu i nie chroni wody w niecce, a rozporządzenie wymaga chloru wolnego w niecce. UV obniża zapotrzebowanie na chlor i rozkłada chloraminy, co poprawia zapach i komfort kąpiących.
Ile kosztuje stacja uzdatniania wody dla basenu?
Koszt zależy od źródła wody, wydajności stacji wody uzupełniającej, liczby stopni (odżelazianie, zmiękczanie, UV, dozowanie) i zakresu automatyki. Wycenę przygotowujemy po analizie wody i ustaleniu bilansu wody dla całego obiektu.
Dobór urządzeń dla wody basenowej i SPA
Wykonujemy analizę wody zasilającej, bilans wody dla niecek i pozostałych odbiorców, projekt technologiczny stacji wody uzupełniającej z odżelazianiem, zmiękczaniem, lampą UV i zestawami dozującymi, a po montażu prowadzimy serwis. Zakres rozwiązań opisujemy na stronie woda basenowa i SPA; powiązane tematy to usuwanie twardości wody i dozowanie środków chemicznych. Dane obiektu możesz przekazać przez stronę o uzdatnianiu wody dla przemysłu i obiektów.
