Legionella przenoszona przez aerozol wodny to groźny patogen wywołujący ostre zapalenie płuc, które, w skrajnych przypadkach, może zakończyć się śmiercią. Bakterie świetnie rozwijają się w biofilmie powstającym w obiegach wody chłodzącej, gdzie jej temperatura wynosi zazwyczaj od 20⁰C do 40⁰C. Pojedyncze pałeczki Legionella tworzą agregaty, a następnie w optymalnych dla siebie warunkach temperaturowych rozmnażają się i przenoszą do kolejnych odcinków instalacji poprzez dyspersje biofilmu. , a następnie w optymalnych dla siebie warunkach temperaturowych rozmnażają się i przenoszą do kolejnych fragmentów instalacji.
Usuwanie bakterii Legionella wymaga wielotorowego działania, łączącego metody doraźne i systemy długofalowego zabezpieczenia ze skuteczną profilaktyką (patogen ten doskonale rozwija się w biofilmie oraz w osadach z kamienia kotłowego).
Jak sprawdzić obecność bakterii Legionella w wodzie?
Aby zweryfikować obecność bakterii Legionella w wodzie, należy przeprowadzić analizę mikrobiologiczną w profesjonalnym laboratorium. Jest to jedyny rzetelny sposób na określenie rodzaju bytujących w wodzie patogenów oraz skali skażenia.
Profilaktyka i działania uzupełniające w zwalczaniu Legionelli
Już na etapie projektowania instalacji trzeba zwrócić uwagę na prawidłowe rozmieszczenie urządzeń, stosowanie wyłącznie materiałów nie sprzyjających rozwojowi mikroorganizmów oraz zapewnienie możliwości łatwego czyszczenia poszczególnych elementów systemu.
Niemniej ważne jest utrzymanie urządzeń w odpowiednim stanie technicznym i higienicznym, co wymaga regularnych kontroli technicznych, wymiany uszkodzonych elementów układu oraz okresowej dezynfekcji urządzeń. W kontekście ochrony przed bakterią Legionella szczególnie istotna jest konieczność stałej kontroli jakości wody oraz jej odpowiednie uzdatnianie. Wyniki analiz stanowią również podstawę doboru systemu uzdatniania wody.
Warto jednocześnie pamiętać, że skuteczne i długotrwałe ograniczenie ryzyka związanego z Legionellą wymaga przede wszystkim ustalenia źródła skażenia oraz wdrożenia rozwiązań dostosowanych do specyfiki i warunków danego obiektu.
Długoterminowe metody zwalczania Legionelli (zabezpieczenie stałe)
Gwarantują ciągłą ochronę instalacji i eliminację biofilmu, który jest naturalnym środowiskiem życia bakterii Legionella.
- Dozowanie dwutlenkiem chloru
To najpowszechniejsza metoda chemiczna. Dwutlenek chloru lepiej rozpuszcza się w wodzie niż tradycyjny chlor i skutecznie wnika w głębokie warstwy biofilmu. Warto jednak pamiętać, że może on powodować korozję instalacji.
Do dystrybucji tego środka w instalacji wodnej stosuje się automatyczne, bezpieczne i bardzo wydajne generatory dwutlenku chloru. Urządzenia dodatkowo posiadają menu w języku polskim i można je rozbudować o dodatkowe elementy, tj. sonda do pomiaru dwutlenku chloru w wodzie.
- Dozowanie monochloraminy
Monochloramina długo pozostaje stabilna w wodzie, dzięki czemu jest bardzo skuteczna w utrzymaniu poziomu środków dezynfekujących w złożonych systemach hydraulicznych, obecnych m.in. w w zakładach przemysłowych, biurowcach i szpitalach. Urządzenie przeznaczone do automatycznego wytwarzania monochloraminy bezpośrednio w miejscu jej stosowania to generator MDS. Jest on wyposażony w kolorowy, intuicyjny w obsłudze panel dotykowy, który zapewnia prostą i wygodną obsługę. Proces dozowania monochloraminy odbywa się w sposób ciągły i proporcjonalny do przepływu wody. Zaawansowane, trzystopniowe systemy zabezpieczeń oraz stała kontrola parametrów pracy gwarantują wysoki poziom bezpieczeństwa i niezawodność instalacji. Zastosowanie pomp z serii Prisma pozwala na utrzymanie stabilnej jakości roztworu, co przekłada się na skuteczną dezynfekcję.
- Kondycjonowanie chemiczne (biocydy)
Odpowiednio dobrany biocyd wyeliminuje z wody pałeczki Legionella oraz biofilm, w szerokim zakresie odczynu pH, od 6,5 do 9,5, co stanowi jednocześnie ważny element przeciwdziałania korozji mikrobiologicznej. Dozowanie środków chemicznych do wody powinno się odbywać indywidualnie, zawsze pod kątem warunków panujących w przedsiębiorstwie. Biocydy stosuje się do układów chłodniczych otwartych, półotwartych i zamkniętych. Warto skorzystać z porady specjalisty, aby odpowiednio dobrać dawkę i sposób dozowania preparatu.
Krótkoterminowe metody zwalczania Legionelli (doraźne)
Stosowane zazwyczaj w przypadku stwierdzenia nagłego skażenia instalacji.
- Dezynfekcja termiczna (przegrzew) – polega na podniesieniu temperatury wody w punktach czerpalnych do minimum 65°C i płukaniu ich przez około 5 minut. Jest to metoda szybka, ale krótkotrwała, ponieważ nie usuwa ona skutecznie biofilmu i może przyspieszać korozję oraz osadzanie się kamienia kotłowego.
- Dezynfekcja szokowa – polega na podaniu jednorazowej, bardzo dużej dawki silnie skoncentrowanego środka chemicznego (np. biocydów, silnych środków dezynfekujących). Dzięki temu patogen nie ma szans na wytworzenie odporności. W czasie prowadzenia dezynfekcji szokowej, woda zazwyczaj nie nadaje się do spożycia.
Inne metody zwalczania Legionelli
Lampy bakteriobójcze UV działające w oparciu o promieniowanie ultrafioletowe do ograniczania liczby mikroorganizmów obecnych w wodzie. Promieniowanie UV oddziałuje na materiał genetyczny bakterii, wirusów i innych mikroorganizmów, uniemożliwiając im dalsze namnażanie.
Jest to metoda skuteczna i stosunkowo szybka, jednak jej działanie ma charakter punktowy. Dezynfekcja zachodzi wyłącznie w miejscu przepływu wody przez urządzenie, dlatego lampa UV nie zabezpiecza instalacji znajdującej się za punktem uzdatniania przed ponownym rozwojem mikroorganizmów. W przypadku instalacji, w których problem Legionelli może występować również w dalszych odcinkach przewodów, samo zastosowanie lampy UV może więc okazać się niewystarczające. Skuteczność tej metody zależy również od jakości wody. Zawiesiny, osady i zmętnienie mogą ograniczać przenikanie promieniowania UV i tym samym zmniejszać jego skuteczność.
Lampy UV mogą być zatem wartościowym elementem systemu uzdatniania wody, szczególnie jako dodatkowa metoda dezynfekcji. Nie należy jednak traktować ich jako rozwiązania, które samo w sobie zapewnia ochronę całej instalacji przed Legionellą.
Ile kosztuje zwalczanie Legionelli?
Nie istnieje jedna, uniwersalna odpowiedź na pytanie, jaki jest koszt zwalczania Legionelli. Cena zależy przede wszystkim od wielkości budynku, długości i stopnia skomplikowania instalacji hydraulicznej, a także od wybranej metody dezynfekcji i zakresu prowadzonych działań.
W przypadku długoterminowych metod zabezpieczenia instalacji, zapewniających trwałą ochronę i deklarowaną skuteczność, koszty rozpoczynają się od około 20 tys. zł. Ostateczna cena jest każdorazowo uzależniona od specyfiki obiektu oraz zastosowanego rozwiązania.
Znacznie niższy jest koszt jednorazowej dezynfekcji instalacji. W zależności od wielkości budynku oraz długości i rozległości instalacji hydraulicznej wynosi on zazwyczaj około 5-10 tys. zł.
Warto jednak pamiętać, że jednorazowa dezynfekcja nie zawsze rozwiązuje problemu Legionelli w sposób trwały. W przypadku obiektów, w których ryzyko ponownego skażenia jest wysokie, warto rozważyć rozwiązania długoterminowe, które pozwalają ograniczyć ryzyko nawrotu problemu i zapewnić większą kontrolę nad stanem instalacji.
Akty prawne regulujące obecność bakterii Legionella
W Polsce oraz w standardach międzynarodowych kwestie obecności bakterii Legionella w wodzie regulowane są przez konkretne przepisy prawne i normy techniczne, które różnią się w zależności od przeznaczenia instalacji.
Woda przeznaczona do spożycia przez ludzi
Podstawowym dokumentem regulującym jakość wody w Polsce jest Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2026 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi – Dz.U. 2026 poz. 748. Analiza mikrobiologiczna pod kątem występowania Legionelli jest wymagana i powinna być przeprowadzana w przypadku wody ciepłej. Choć ogólne przepisy dotyczące bezpieczeństwa bakteriologicznego wody pitnej mówią o dążeniu do całkowitego braku skażenia (wartość równa zeru dla bakterii chorobotwórczych), w przypadku Legionelli normy są ściśle określone dla konkretnych typów budynków, takich jak szpitale czy budynki użyteczności publicznej.
Instalacje przemysłowe i wieże chłodnicze
W przemyśle, obowiązują specyficzne standardy techniczne. VDI 3803 to najważniejszy przepis regulujący skład i jakość wody przeznaczonej do stosowania w wieżach chłodniczych oraz systemach klimatyzacji. W instalacjach takich jak chłodnie kominowe, które mogą rozprzestrzeniać aerozol wodny na odległość kilku kilometrów, niezbędne są działania w zakresie stałej kontroli namnażania się patogenów.
Woda basenowa i obiekty SPA
Woda w basenach publicznych podlega restrykcyjnym wymogom sanitarnym, które obejmują zarówno parametry fizykochemiczne, jak i bakteriologiczne. Najważniejszym dokumentem określającym wymagania dla wody na pływalniach w Polsce jest Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. W przypadku wykrycia bakterii Legionella w obiegach wody ciepłej na pływalniach, przepisy wymagają natychmiastowej interwencji i podjęcia działań dezynfekcyjnych
Zwalczanie bakterii Legionella – jak dobrać system uzdatniania wody?
Skuteczne zwalczanie Legionelli wymaga znacznie więcej niż tylko montażu systemu uzdatniania wody. To efekt wieloletniej praktyki, analizy indywidualnych potrzeb, oceny warunków panujących w obiekcie oraz doświadczenia zdobytego podczas realizacji i obsługi różnorodnych obiektów na terenie całej Polski.
Za jakością naszych rozwiązań stoi również kompleksowe wsparcie techniczne, obejmujące regularne przeglądy, serwis oraz bieżącą opiekę nad instalacjami. Realizujemy usługi dla klientów z wielu sektorów, między innymi szpitali, domów pomocy społecznej, hoteli oraz obiektów przemysłowych.
W zależności od potrzeb, nasze usługi obejmują dobór i dostawę systemu uzdatniania wody, przez uruchomienie, aż po zapewnienie niezbędnych odczynników i obsługę serwisową. Dzięki kompleksowemu podejściu pomagamy naszym klientom skutecznie zarządzać jakością ciepłej wody oraz ograniczać ryzyko związane z obecnością bakterii Legionelli.
Aby uzyskać dodatkowe informacje, skontaktuj się z przedstawicielem KLARSAN.
